Naast het nieuws

Trouw besteedde er op 2 november de voorpagina aan: ‘Wetenschapsbeurzen worden overspoeld door AI-aanvragen’. De grote aantallen strak gepolijste aanvragen wakkeren de concurrentiestrijd aan en zetten het financieringssysteem van wetenschappelijk onderzoek onder druk. Ik had er niet bij stil gestaan dat ook zelfgeschreven onderzoeksvoorstellen door AI verdrongen zouden worden. Want waarom zou je het schrijven van een beurs uitbesteden aan AI?

‘Nee, ik kom niet bij je spelen.’

Twee rondjes op elkaar

Hij legt zijn benen op het bureau, krabt even onder zijn oksel en zet zijn handen op zijn achterhoofd. De Haagse skyline baadt in een oranje gloed, maar hij ziet het niet. Hij ziet die eenzame wagon op het spoor, de gebogen rails aan het einde, de lege vlakte… De geschiedenis van Westerbork, ook die na de Tweede Wereldoorlog: hoe moet hij dat goed in premierwaardige woorden vatten? Hij zucht, haalt zijn telefoon uit zijn zak en opent ChatGPT.

Water. Overal water. Alleen maar water. En toch, ineens, land. Geen wit strand, geen zand, geen kiezels. Rotsen met scherpe zigzag punten. Zacht, groen mos als landingsplek.

Johannes Vermeer, 1665

Mem houdt je hand stevig vast. Rechts zie je de zandbak liggen, een paar zandtaartjes op de rand maar verder verlaten. Daarachter, verscholen in de bosjes, de blokhut die altijd zo lekker naar bos ruikt. De schommel met de autoband wiebelt nog zachtjes heen en weer. Links wacht de rekstok, waar je nog steeds geen molendraai op kunt, nee durft te maken. Misschien dit jaar, maar daar kun je nu niet over nadenken. Jullie lopen voorbij de deur van de kleuterschool, waar je de afgelopen jaren naar binnenging, richting de Grote School. Je maag trekt zich strakker in een knoop. Straks gaat het eindelijk gebeuren.

Voorzichtig schuift ze de vitrage van het raam opzij en knijpt haar ogen tot spleetjes. De straat ligt in de brandende zon, een zacht briesje laat de bruine blaadjes over de stoep ratelen. Er is niemand buiten, op de man van nummer twaalf na die zijn hond uitlaat. Hij steekt zijn hand op, maar ze laat de vitrage snel weer vallen.

De duif spuugt het olijftakje uit haar snavel. ‘Wat heeft het nog voor zin om een symbool voor vrede te zijn als het overal maar oorlog is?’

Ik herinner me de graafmachines. De modder. Het schurende geluid van de betonmolen. Er waren mannen, veel mannen, onafgebroken aan het werk, terwijl de muren hoger rezen.

De schrijver wrijft over het zachte, rode pluche van zijn stoel. Hij heeft de beste plek gekregen voor deze laatste voorstelling: rij 10, stoel 1. Midden in de actie. Een ereplek. Voor de schrijver had het niet gehoeven, hij had liever ergens achterin gezeten. Hij kent de teksten uit zijn hoofd. Maar vanavond is de laatste keer dat hij ze hoort uitspreken.

Het nummer komt hem vaag bekend voor. Af en toe kijkt hij naar haar, maar als hun blikken elkaar kruisen, neemt hij snel een slok van zijn biertje. Ze komt naar hem toe en trekt hem mee de dansvloer op.