Trouw besteedde er op 2 november de voorpagina aan: ‘Wetenschapsbeurzen worden overspoeld door AI-aanvragen’. De grote aantallen strak gepolijste aanvragen wakkeren de concurrentiestrijd aan en zetten het financieringssysteem van wetenschappelijk onderzoek onder druk. Ik had er niet bij stil gestaan dat ook zelfgeschreven onderzoeksvoorstellen door AI verdrongen zouden worden. Want waarom zou je het schrijven van een beurs uitbesteden aan AI?
Zelf heb ik in mijn wetenschappelijke leven veel aanvragen geschreven. Beurzen financierden mijn werk in Zwitserland en Australië, en brachten me weer terug naar Nederland. Maar toen ik eenmaal in het tenuretracksysteem zat en mijn onderzoek moest financieren om uitzicht op een vaste baan te houden, droogde mijn geluk op. Om me heen zag ik collega’s die het schrijven van onderzoeksvoorstellen met succes overlieten aan gespecialiseerde bureaus. Daar wilde ik niet aan: mijn ideeën, mijn werk. Bloed, zweet en tranen.
Maar zelf schrijven bood mij ook intellectuele onafhankelijkheid. Bovendien kon ik door zelf te schrijven nieuwe ideeën ontwikkelen, verbanden leggen die ik anders gemist had, en originele hypothesen formuleren. Schrijven is denken. Wat gebeurt er als je het schrijven van een onderzoeksvoorstel aan AI overlaat?
Het schrijven van een onderzoeksvoorstel kost veel tijd. Sommige principal investigators (PI) zullen daarom graag het schrijfwerk uitbesteden. Maar wie zegt dat het alleen bij schrijven blijft? Wat als de onderzoeker AI gebruikt om te sparren, een idee te ontwikkelen, of zelfs het hele onderzoeksproject laat bedenken? Hoe valt dat te controleren?
Die laatste vraag raakt aan iets fundamenteels: het beoordelingsproces van een beursaanvraag. De presentatie van een onderzoeksvoorstel was altijd een factor in de beoordeling, maar een gelikte tekst zegt niet per se iets over de wetenschappelijke kwaliteit. Nu AI de meeste voorstellen kan polijsten tot ze glimmen, wordt dat nog duidelijker. Wat komt daarvoor in de plaats?
Een experiment: op 3 november berichtte Trouw dat de Duitse VolkswagenStiftung menselijke beoordelaars enkel liet bekijken of een aanvraag aan gestelde basisvoorwaarden voldeed. Zo ja, dan deed de aanvraag mee aan een loterij. Het lijkt me erg onbevredigend dat na intellectuele arbeid het lot uiteindelijk bepaalt of het voorstel gehonoreerd wordt.
Maar hoe moet het dan? Om de instroom te beperken, zou je met een letter of intent een eerste schifting kunnen maken. Hierin beschrijft de onderzoeker de vraagstelling, waarom deze relevant is en welke nieuwe inzichten het onderzoek kan opleveren. Slechts een deel van de onderzoekers met veelbelovende ideeën wordt gevraagd een uitgewerkt voorstel te schrijven. Dit proces kost niet alleen onderzoekers maar ook reviewers uiteindelijk minder tijd.
Op basis van de uitgewerkte voorstellen zou je de onderzoekers met de hoogst gewaardeerde voorstellen kunnen uitnodigen voor een interview. Geen presentatie, want ook daarvoor kun je natuurlijk AI gebruiken. Een interview geeft een betere indicatie of de onderzoeker grip heeft op het onderzoek, de centrale hypothese kan verdedigen en in staat is onverwachte vragen te beantwoorden.
Een ander beoordelingssysteem vraagt ook iets van de reviewers. Wetenschappers worden geacht voorstellen te reviewen en zo de wetenschapsidealen hoog te houden. Maar voorstellen reviewen kost erg veel tijd en levert niets op. Er mag best iets tegenover een zorgvuldige beoordeling staan. Denk aan contractueel tijd vrijmaken, een geldelijke beloning of een ander voordeel. Zo wordt het aantrekkelijker om deze taak op je te nemen.
Ik moet denken aan de mensen van de gespecialiseerde bureaus die voorstellen voor mijn collega’s schreven. Zouden zij door de komst van AI minder te doen hebben? Wellicht is er voor hen een plek in een nieuw beoordelingssysteem.
Bron: https://www.trouw.nl/onderwijs/door-de-inzet-van-ai-begint-het-aanvragen-van-wetenschapsbeurzen-op-een-loterij-te-lijken~b40a8de5/
https://www.trouw.nl/onderwijs/loten-dan-maar-wetenschap-zoekt-oplossing-voor-stortvloed-aan-ai-publicaties~bfad10e1/
