Dat stelde John Smit bij de start van nieuwe tellingen.
De aanleiding
Een alarmerend bericht in Trouw op 7 april: wilde bijen en zweefvliegen slinken snel in aantal. Deze insecten zijn belangrijk voor de bestuiving. ‘Appels kunnen we vergeten als er geen insecten zijn,’ zei John Smit van het EIS Kenniscentrum Insecten tegen Trouw. Hij stelde dat er, naast nieuwe manieren van landbouw, 100.000 hectare extra natuur nodig is om het tij te keren.
Waar is dat getal op gebaseerd?
Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) publiceerde in oktober 2025 het rapport Landbouw- en Natuurverkenning. Daarin schetst het PBL twee uiteenlopende toekomstscenario’s om de Europese doelen voor natuur, waterkwaliteit en klimaat in 2050 te halen. Beide PBL-scenario’s beschrijven hoe we het landschap kunnen inrichten.
Het natuurbeheer richt zich op bodemkwaliteit, natuurlijke plaagbestrijding en meanderende beken. Het scenario noemt geen specifieke soorten, maar veronderstelt dat deze maatregelen de biodiversiteit als geheel kunnen vergroten.
Het eerste scenario houdt de huidige landbouwproductie zoveel mogelijk in stand, al zijn daarvoor wel technologische aanpassingen en dus investeringen nodig. Ook verandert ten minste 150.000 hectare landbouwgrond in natuur.
In het tweede scenario zal de veestapel halveren om de EU-doelen te kunnen halen. Er komt binnen bestaande landbouwgebieden nog meer ruimte voor de natuur, bijvoorbeeld door brede akkerstroken met bloemen en struiken te beplanten. Daardoor is minder grond voor nieuw natuurgebied nodig: 100.000 hectare, een gebied zo groot als de Veluwe. Deze nieuwe natuurgebieden komen zo dicht mogelijk bij bestaande gebieden te liggen. Tussen natuur en landbouw ligt een smalle overgangszone, die beide met elkaar verbindt. Dit scenario sluit aan bij de uitspraak van Smit.
En klopt het?
Hoe groot de leefomgeving is die soorten – en bestuivers in het bijzonder – nodig hebben om zich in aantal te herstellen, vermeldt het scenario waar Smit aan refereert, niet. De EU hanteert een generieke maat voor natuurvriendelijk landgebruik. Het doel is om in 2030 tien procent van de akkergrond met bloemen en struiken te beplanten om bestuivers te helpen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) komt Nederland vooralsnog niet in de buurt van dat percentage: op dit moment is minder dan één procent van de akkerranden daadwerkelijk beplant met bloemen en struiken.
Los daarvan: is die tien procent wel genoeg? Een studie gepubliceerd in Science vorig jaar laat zien dat bestuivers onderling sterk verschillen in hun grondbehoefte. Zweefvliegen hebben rond zes procent nodig, voor wilde bijen ligt dat tussen 16 en 18 procent. Deze verschillen laten zich niet vertalen naar een vast aantal hectares voor alle bestuivers.
Conclusie
Het PBL-rapport schetst maatregelen om de Europese doelen voor natuur, waterkwaliteit en klimaat in 2050 te halen. De inzet is natuuruitbreiding en vermindering van stikstof en pesticiden.
Deze maatregelen kunnen de biodiversiteit van verschillende soorten, waaronder wilde bijen en zweefvliegen, verbeteren. Maar: 100.000 hectare extra natuur is de uitkomst van een model voor landgebruik, geen garantie voor het herstel van biodiversiteit. De uitspraak van Smit gaat daarmee verder dan wat het model kan onderbouwen en is daarom slechts half waar.
Met zijn uitspraak benadrukt Smit wel een reëel probleem: het herstel van wilde bijen en zweefvliegen vraagt om ingrijpende veranderingen in het landgebruik. Anders kunnen we die appels inderdaad vergeten.
Bron: https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/er-zijn-steeds-minder-wilde-bijen-en-zweefvliegen-en-die-trend-lijkt-niet-meer-te-keren~b7c67f67/